Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΣΚΥΛΟΥ ΟΔΗΓΟΥ

Η αγγλική Guide Dogs, είναι η μεγαλύτερη οργάνωση στον κόσμο για την εκτροφή και την εκπαίδευση σκύλων εργασίας με αντικείμενο την καθοδήγηση ατόμων με προβλήματα όρασης. Κάθε χρόνο εκτρέφουν και εκπαιδεύουν περισσότερους από 1200 σκύλους – όλους ειδικά επιλεγμένους για την ευφυΐα και το ταπεραμέντο τους. Οι θηλυκές ζουν όλες μαζί με ανάδοχες οικογένειες, κοντά στο κέντρο εκτροφής και έρχονται στο κέντρο όταν είναι έτοιμες να γεννήσουν. Τα κουτάβια που προορίζονται για οδηγοί διακρίνονται όλα για την υψηλή ευφυΐα και τον καλό χαρακτήρα τους – σκυλιά νευρικά, που φοβούνται τον κόσμο ή τους θορύβους αποκλείονται. Μόλις γεννηθεί, το κάθε κουτάβι παίρνει το όνομά του από ένα γράμμα της αλφαβήτου – ένα κουτάβι Α, για παράδειγμα, μπορεί να ονομαστεί Άνταμ, Άννα, Άμι ή Άλμπερτ. Το μόνο γράμμα που δε χρησιμοποιείται είναι το Χ. Στις έξι με οκτώ βδομάδες τα κουτάβια εμβολιάζονται και είναι έτοιμα να γνωρίσουν τους «puppy walkers», τους ανθρώπους που θ’ αρχίσουν να τα βγάζουν τις πρώτες τους βόλτες, ως μέρος της προκαταρκτικής τους εκπαίδευσης. 

Ο πρώτος χρόνος

Προκειμένου να γίνουν σωστοί οδηγοί, τα κουτάβια δε χρειάζεται μόνο να προέρχονται από καλούς γονείς. Η ανατροφή τους παίζει εξίσου καθοριστικό ρόλο. Το πρώτο τεστ αξιολόγησης γίνεται στις 6 με 8 εβδομάδες. Οι «puppy walkers» – όλοι εθελοντές με ειδική κατάρτιση - είναι εκείνοι που θα γνωρίσουν για πρώτη φορά στα κουτάβια το περιβάλλον, τις μυρωδιές, τις εικόνες και τους ήχους ενός κόσμου στον οποίο οι μέλλοντες ενήλικοι σκύλοι καλούνται να παίξουν έναν ιδιαίτερα σοβαρό ρόλο. Κάθε χειριστής αναλαμβάνει ένα  σκύλο και του μαθαίνει να περπατάει μπροστά του με το λουρί (κι όχι στο πλάι όπως γίνεται όταν εκπαιδεύουμε συνήθως το σκύλο) μια που προορίζεται για οδηγός ανθρώπων με προβλήματα όρασης και να υπακούει απλές εντολές όπως «κάτσε», «κάτω», «μείνε» και «έλα». Όταν το κουτάβι γίνει πλέον ενός έτους, επιστρέφει στις εγκαταστάσεις της οργάνωσης για να ξεκινήσει το δεύτερο στάδιο της εκπαίδευσής του. Αυτό μπορεί να είναι δυσάρεστο για τον ως τώρα χειριστή του (τον puppy walker) αλλά τουλάχιστον έχει μείνει με την ικανοποίηση πως βοήθησε στην ανατροφή ενός σκύλου που θα γίνει, για ένα συνάνθρωπό του, ο «οδηγός» του στη ζωή. 

Επιστροφή στα θρανία

Επιστρέφοντας στις εγκαταστάσεις της οργάνωσης, τα νεαρά σκυλιά αποκτούν τις δεξιότητες εκείνες που θα τα βοηθήσουν να ανταποκριθούν στο δύσκολο έργο του να οδηγήσουν έναν τυφλό ή με σοβαρά προβλήματα όρασης ιδιοκτήτη.
Ανάμεσα σε αυτά που μαθαίνουν είναι:
• Να περπατούν σε ευθεία γραμμή, στο κέντρο του πεζοδρομίου, εκτός κι αν συναντήσουν εμπόδιο.
• Να μη στρίβουν στις γωνίες παρά μόνο όταν τους δοθεί η εντολή.
• Να σταματούν στο πεζοδρόμιο και να περιμένουν εντολή για να διασχίσουν το δρόμο ή να στρίψουν δεξιά ή αριστερά.
• Να κρίνουν το ύψος και το πλάτος του δρόμου, ώστε ο άνθρωπος που οδηγούν να μη χτυπήσει το κεφάλι ή τους ώμους του.
• Να περπατούν μέσα στην κίνηση και να προσέχουν τα αυτοκίνητα και τα άλλα οχήματα.
Οι σκύλοι που βρίσκονται στο στάδιο της εκπαίδευσης φορούν καφέ γιλέκο, ενώ πρέπει να ολοκληρώσουν την εκπαίδευσή τους για να φορέσουν το λευκό του σκύλου οδηγού τυφλών. Η εκπαίδευση είναι εξαιρετικά απαιτητική και δεν καταφέρνουν όλα τα σκυλιά να την ολοκληρώσουν. Για όσα φτάσουν σ’ αυτό το στάδιο όμως, η γνωριμία τους με το μελλοντικό τους ιδιοκτήτη αποτελεί την έναρξη μιας συνεργασίας που θα διαρκέσει περίπου εφτά χρόνια. (Περίπου τα μισά από τα σκυλιά που εκπαιδεύονται σήμερα πρόκειται ν’ αντικαταστήσουν σκυλιά που αποσύρθηκαν λόγω ηλικίας από την ενεργό δράση).

Η πρόσληψη

Το να «ταιριάζεις» το σκύλο με τον κατάλληλο ιδιοκτήτη είναι κάτι που απαιτεί μεγάλη εμπειρία αλλά και ικανότητες. Το μήκος του βήματος του μελλοντικού ιδιοκτήτη, το ύψος και το στιλ της ζωής, όλα έχουν να κάνουν με το σκύλο που θα το συνοδεύσει. Το νέο ζευγάρι περνάει περίπου τέσσερις εβδομάδες έντονης, κοινής εκπαίδευσης προκειμένου να είναι και οι δύο έτοιμοι για τη νέα ζωή τους.

Στη δουλειά…

Όταν πια όλα είναι έτοιμα, ο μελλοντικός ιδιοκτήτης πληρώνει το αντίτιμο των 50 πενών προκειμένου να αποκτήσει το σκύλο και ο σκύλος οδηγός με τον ιδιοκτήτη του είναι καθόλα έτοιμοι να ξεκινήσουν τη νέα, κοινή ζωή τους και να γνωρίσουν εντελώς καινούργιες εμπειρίες. Για τον άνθρωπο με τα προβλήματα όρασης, είναι ίσως η πρώτη φορά που αρχίζει να αισθάνεται ανεξάρτητος. Η ομάδα υποστήριξης της οργάνωσης για τους Σκύλους Οδηγούς για ανθρώπους με προβλήματα όρασης, βρίσκεται εκεί, σε κάθε βήμα της συμβίωσης με τακτικές επισκέψεις ώστε να υποστηρίζει την όλη προσπάθεια. Γιατί είναι έξω στο δρόμο, στις πραγματικές συνθήκες είναι που σκύλος και ιδιοκτήτης γίνονται πραγματικά ομάδα. Ο σκύλος έχει μάθει να σταματά στο πεζοδρόμιο και να περιμένει τον ιδιοκτήτη του ν’ αποφασίσει κατά πόσο είναι ασφαλές να προχωρήσει και να του δώσει την εντολή «εμπρός». Μερικές φορές ίσως ο ιδιοκτήτης του σκύλου χρειαστεί πρόσθετη βοήθεια προκειμένου να διασχίσει ένα δρόμο με ιδιαίτερη κίνηση. Αν κάποιος περαστικός αντιληφθεί κάτι τέτοιο, πρέπει καταρχήν να ρωτήσει τον άνθρωπο που πιστεύει πως χρειάζεται βοήθεια. Αν η προσφορά γίνει δεκτή, πρέπει ν’ αφήσει τον ιδιοκτήτη του σκύλου να τον πιάσει από το μπράτσο. Οι σκύλοι οδηγοί εργάζονται σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες και η ασφάλεια του ιδιοκτήτη τους συχνά εξαρτάται από τη δυνατότητά τους να συγκεντρωθούν στο έργο τους. Για το λόγο αυτό, όποιος βρεθεί κοντά σε τέτοιον σκύλο δεν πρέπει σε καμιά περίπτωση να του αποσπάσει την προσοχή με φαγητό ή με κουβέντα. 

Η ώρα της σύνταξης

Ανάλογα με το πόσο απαιτητικές υπήρξαν οι συνθήκες εργασίας του, ένας σκύλος οδηγός εργάζεται γύρω στα 7 χρόνια. Στη συνέχεια, έρχεται ο καιρός να «κρεμάσει το γιλέκο» και ν’ αποσυρθεί. Πολλές φορές μετά το τέλος της επαγγελματικής τους καριέρας τα σκυλιά παραμένουν στην οικογένεια του ιδιοκτήτη τους ως απλά κατοικίδια. Αν για κάποιο λόγο αυτό δεν είναι εφικτό, η οργάνωση τους βρίσκει ένα καλό σπίτι να τα υιοθετήσει και να ζήσουν την υπόλοιπη ζωή τους σαν «απλοί πολίτες».

Η «Guide Dogs» με αριθμούς

• Η οργάνωση προετοιμάζει σκύλους οδηγούς για άτομα με προβλήματα όρασης εδώ και 75 χρόνια.
• Αποτελεί τη μεγαλύτερη οργάνωση στον κόσμο στην εκτροφή και στην εκπαίδευση σκύλων οδηγών τυφλών.
• Απασχολεί περισσότερους από 800 εργαζομένους στο Ηνωμένο Βασίλειο.
• Διαθέτει 29 παραρτήματα και 4 χώρους παράδοσης σκύλων.
• Ετησίως υποστηρίζει περίπου 5000 σκύλους σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο.
• Κάθε χρόνο γεννιούνται στις εγκαταστάσεις της περισσότερα από 1000 κουτάβια.
• Το κάθε κουτάβι στοιχίζει περίπου 10 λίρες Αγγλίας την ημέρα (εκτροφή, εκπαίδευση και φροντίδα).
• Κάθε σκύλος εργάζεται για 7 χρόνια και οι περισσότεροι ιδιοκτήτες έχουν αρκετούς τέτοιους σκύλους στη διάρκεια της ζωής τους.
• Το κόστος απόκτησης του σκύλου από άτομο με προβλήματα όρασης είναι 50 πένες Αγγλίας, προκειμένου να εξασφαλιστεί το γεγονός πως κανείς δε θα στερηθεί τις υπηρεσίες ενός τέτοιου σκύλου λόγω οικονομικής αδυναμίας.
• Μετά τα 7 χρόνια υπηρεσίας, οι σκύλοι είτε υιοθετούνται από τις οικογένειες των ανθρώπων που υπηρετούσαν ή η οργάνωση τους βρίσκει νέα σπίτια.
• Σκυλιά που δεν ολοκληρώνουν την εκπαίδευσή τους, συνήθως βρίσκουν «δουλειά» ως αστυνομικοί σκύλοι ή ως σκύλοι για άτομα με προβλήματα ακοής.
• Το συνολικό ετήσιο λειτουργικό κόστος της Guide Dogs είναι περισσότερα από 40 εκατομμύρια λίρες Αγγλίας.
Τα χρήματα προέρχονται από δωρεές και φιλανθρωπικές δράσεις στο πλαίσιο των οποίων συγκεντρώνονται χρήματα γι’ αυτούς τους σκοπούς. Η απόκτηση σκύλων-οδηγών στις ευρωπαϊκές χώρες είναι πολύπλοκο θέμα. Μπορεί να υπάρχουν στην ίδια χώρα πολλοί κανονισμοί με διαφορές ανά περιοχή, ενώ σε άλλες χώρες δεν υπάρχει κανένας κανονισμός. Γενικότερα η πρόσβαση για τους ιδιοκτήτες σκύλων-οδηγών εξαρτάται από την καλή θέληση και την ενημέρωση του προσωπικού.

Ενδεικτικά:

Δανία

Κάθε χρόνο η Τοπική Αυτοδιοίκηση της Δανίας και ο Δανέζικος Σύνδεσμος Τυφλών διαπραγματεύονται την τιμή των σκύλων-οδηγών. Η τιμή το 2007 είναι 20.809 ευρώ. Το άτομο που επιθυμεί να αποκτήσει ένα σκύλο-οδηγό κάνει αίτηση στο δήμο που ανήκει, καθώς χρηματοδοτεί τη συμμετοχή στο πρόγραμμα εκπαίδευσης στη χρήση σκύλου-οδηγού.

Αγγλία

Δεν υπάρχουν κρατικές ρυθμίσεις. Οι δημόσιες συγκοινωνίες επιτρέπουν στους σκύλους-οδηγούς να μετακινούνται σε τρένα και λεωφορεία. Η πρόσβαση σε δημόσιους χώρους επαφίεται στην καλή θέληση.

Βέλγιο

Οι χρήστες σκύλων-οδηγών είναι 350-400. Οι οργανώσεις των τυφλών εργάζονται για την υιοθέτηση ενός εθνικού νόμου σχετικά με την πρόσβαση των σκύλων-οδηγών οι οποίοι παρέχονται δωρεάν.

Γαλλία

Οι ιδιοκτήτες σκύλων-οδηγών ανέρχονται στους 1.500. Από το 1987 ο νόμος προβλέπει ελεύθερη πρόσβαση σε όλους τους δημόσιους χώρους. Οι σκύλοι παρέχονται δωρεάν.

Γερμανία

Καταγράφονται 1.500-2.000 χρήστες σκύλων-οδηγών. Η πρόσβαση μπορεί να απαγορευτεί σε νοσοκομεία και σχολεία. Οι οδηγοί ταξί υποχρεούνται να δέχονται τους σκύλους-οδηγούς. Το κόστος της εκπαίδευσης του τυφλού και του σκύλου μαζί (15.400 ευρώ) καλύπτεται από χρηματοδοτούμενα προγράμματα.

Ελβετία

Περίπου 350 άτομα χρησιμοποιούν σκύλους-οδηγούς. Η πρόσβαση δεν επιτρέπεται σε καταστήματα που έχουν σχέση με την υγεία και τη διατροφή. Οι σκύλοι-οδηγοί παρέχονται δωρεάν στους τυφλούς οι οποίοι λαμβάνουν από το κράτος ένα ποσό ως επίδομα για τη διατροφή, τον εξοπλισμό και τα έξοδα του κτηνιάτρου.

Ιρλανδία

120 οι ιδιοκτήτες σκύλων-οδηγών. Πληρώνουν 0,50 ιρλανδική λίρα ως το τέλος της εκμίσθωσης για το σκύλο τους και μια ονομαστική τιμή πέντε ιρλανδικών λιρών για τη διαμονή και τη διατροφή τους για τρεις εβδομάδες στο Ιρλανδικό Κέντρο Εκπαίδευσης Σκύλων-Οδηγών για τυφλούς.

Ισπανία

Περίπου 562 οι ιδιοκτήτες. Υπάρχουν σαφείς ρυθμίσεις σχετικά με την πρόσβαση των σκύλων-οδηγών (δωρεάν) σε όλες τις αυτόνομες κοινότητες της Ισπανίας, εκτός από τη La Rioja.

Ιταλία

Από το 1988 ο νόμος προβλέπει ότι ένα τυφλό άτομο έχει το δικαίωμα να συνοδεύεται από το σκύλο-οδηγό (δωρεάν) στα μέσα μαζικής μεταφοράς, δημόσια κτίρια και καταστήματα.

Κροατία

Εχουν ελεύθερη πρόσβαση σε όλους σχεδόν τους δημόσιους χώρους.

Ολλανδία

Καταγράφονται 500 ιδιοκτήτες. Δεν υπάρχουν σαφείς κανονισμοί στη νομοθεσία. Η πρόσβαση των σκύλων-οδηγών επιτρέπεται σχεδόν παντού.

Ρωσία

800 ιδιοκτήτες. Υπάρχουν κανονισμοί μόνο για τη συγκοινωνία από το 1965. Το κόστος εκπαίδευσης του σκύλου είναι 3.500 ευρώ. Οι σκύλοι-οδηγοί παρέχονται δωρεάν στα μέλη του Πανρωσικού Συνδέσμου Τυφλών.

Σλοβακία

54 ιδιοκτήτες. Η τιμή ενός σκύλου-οδηγού ανέρχεται στα 2.200 δολάρια. Οι σκύλοι παρέχονται δωρεάν στους τυφλούς, των οποίων το εισόδημα δεν υπερβαίνει δύο φορές το ελάχιστο του βασικού εισοδήματος. Πάνω από αυτό το όριο απαιτείται οικονομική συμμετοχή που αξιολογείται αναλόγως. Έξι φορές πάνω από το βασικό εισόδημα, ο χρήστης καλύπτει όλο το κόστος.

Φινλανδία

205 άτομα χρησιμοποιούν σκύλο-οδηγό. Δεν υπάρχει πρόβλημα στην πρόσβαση. Οι σκύλοι δίνονται δωρεάν.

Επάνω!

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

  • Θετική εκπαίδευση σκύλων
    θετική εκπαίδευση